تزریقات عضلانی یکی از روش های تجویز و دریافت دارو در بیماران سرپائی و بستری در بخش های بیمارستان بوده 09121392176/09127117285/66387572 و پرستاران به واسطه خصوصیت حرفه ای خود مسئول انجام تزریقات عضلانی بیماران هستند. از طرفی وارد شدن سوزن به بدن هرچند که ضروری باشد و تمام جوانب کار در نظر گرفته شود، تجربه ای ناخوشایند در بیماران ایجاد کرده و این تجربه ناخوشایند منجر به عوارض و اقدامات دیگری از طرف بیمار می شود که ممکن است به نفع بیمار و درمان بیماری وی نباشد. آمار بالای تزریقات عضلانی در جهان بخصوص در بیماران سرپائی و پاراکلینیکی، لزوم بررسی و اجرای روش های تزریق عضلانی بدون درد را ثابت می کند. لذا با ارئه این مطلب در "سایت آموزشی پرستاران توانمند ایران" سعی داریم تا با انجام چند تکنیک ساده شما پرستاران عزیز را با تکنیک انجام تزریقات عضلانی بدون درد آشنا نمائیم.
با اجرای این تکنیک می توانید تجربه تزریق عضلانی بدون درد را در بیمار ایجاد کنید. مراحل اجرای این تکنیک به شرح زیر است:
شستشوی مناسب دست:
دست های خود را از آلودگی ها پاک کنید تا هنگام تزریق عضلانی، آلودگی وارد بدن بیمار نشود. به این منظور دست را با آب گرم و محلول شستشوی مناسب شسته تا ضمن اطمینان از پاکی آنها، دستتان در تماس با بیمار سرد نباشد تا ایجاد تحریک و انقباض نکند. سپس دست ها را کاملاً خشک کنید.
دارو (آمپول) را سه بار کنترل کنید:
الف- دستور پزشک و کارتکس
ب- هنگام برداشتن دارو از قفسه دارو ها و آماده کردن آن
ج- هنگام تزریق به بیمار
انتخاب حلال مناسب:
برخی از داروها از قبل از تزریق نیاز به حل شدن با حلال مناسب دارند. در حال حاضر در اکثر مراکز درمانی و بیمارستان های کشور، از آب مقطر به عنوان حلال ویال های پودری استفاده می گردد. تزریق آب مقطر، خود باعث ایجاد درد می شود. پس بهتر است بجای آن از سرم نرمال سالین استفاده کنید.
حل کردن مناسب دارو:
دارو (ویال های پودری) را با آسپیره و پوش کردن داخل ویال حل کنید تا کف و حباب ایجاد نکند و سعی کنید هواگیری سرنگ را نیز داخل ویال انجام دهید تا از هدر رفتن و پاشیده شده دارو به اطراف پیشگیری شود. اجازه دهید تا مقدار کمی هوا (سه دهم تا پنج دهم سی سی) در انتهای سرنگ باقی بماند. از این حجم هوا برای تخلیه کامل دارو از فضای محل اتصال سرنگ به سرسوزن استفاده کنید.
تعویض سر سوزن:
بعد از کشیدن دارو به داخل سرنگ و قبل از تزریق، سرسوزن را تعویض نمایید. زیرا سر سوزن قبلی بعلت تماس با لبه ها کُند شده و جدار بیرونی آن به دارو آغشته است. در غیر اینصورت درد بیشتری را به بیمار تحمیل خواهید کرد.
توضیح مناسب به بیمار:
مانند هر اقدام و مراقبت پرستاری دیگر، قبل از شروع تزریق در مورد دارو، روش تجویز و تکنیک مورد نظر به بیمار توضیح دهید و سعی کنید با اطمینان خاطر دادن به بیمار همکاری وی را در اجرای این تکنیک جلب نمائید.
انتخاب عضله مناسب:
با اینکه می دانیم عضله باتکس افراد متوسط تا 5 سی سی و عضله دلتوئید تا 2 سی سی گنجایش دارد، ولی در کودکان، افراد لاغر و با جثه ظریف به نسبت باید از این حجم کم کرد.
وارد کردن مناسب سوزن:
نرم، سریع و پیوسته، با زاویه 72 تا 90 درجه وارد عضله شوید.
سرعت تزریق آهسته:
هر یک سی سی دارو را در عرض ده ثانیه تزریق کنید.
ثابت نگه داشتن سرسوزن در بدن بیمار
بعد از ورود انتهای سرسوزن را با دو انگشت اشاره و شست ثابت نگه دارید. حرکت سوزن درون عضله خالی از درد نیست.
قفل هوا Air luck
در تزریق عضلانی و در انتهای تزریق، سه دهم تا پنج دهم سی سی هوای باقیمانده را نیز پوش کنید. این کار باعث رسیدن کل دارو به بدن شده از ماندن دارو در سرسوزن جلوگیری می کند و فضای بیشتری برای جذب بهتر در اختیار دارو قرار می دهد.
استفاده از تکنیک Z line
با کشیدن پوست حدوداً دو و نیم سانتی متر و سپس تزریق و بعد رها کردن پوست، مجرای ایجاد شده در لایه های پوست در یک امتداد قرار نخواهد گرفت و این کار باعث می شود تا دارو از بدن خارج نشود و کل حجم دستوری به بیمار برسد.
ضدعفونی مناسب پوست:
حتما می دانید که ورود الکل به لایه های زیرین پوست ایجاد درد می کند. بنابراین بگذارید تا الکلی که قبل از تزریق جهت ضدعفونی کردن پوست استفاده شده، خوب خشک شود.
استراحت و آرامش کافی:
بعد از تزریق از بیمار بخواهید بلافاصله از روی تخت بلند نشود و اجازه دهد تا عضله از حالت استرس و اسپاسم خارج شده و بعد بلند شود. (حدود یک الی دو دقیقه)
کمپرس گرم:
استفاده از کمپرس گرم، به افزایش خون رسانی در محل کمک کرده و باعث جذب بهتر و سریعتر دارو می شود.
ماساژ ملایم:
یک گاز یا پنبه خشک روی محل تزریق عضلانی گذاشته و به آرامی ماساژ دهید.
شستشوی مجدد دست ها:
بعد از هر تماس و مراقبت از بیمار، شستشوی دست ها از انتقال آلودگی و بیماری احتمالی، جلوگیری می کند.
: روش انجام تزریقات عضلانی بدون درد
: آیا میدانید:
ایران به لحاظ میزان مصرف دارو جزء 20 کشور نخست دنیاست و بالاترین مصرف سرانه دارو در جهان را دارد. در ایران، مصرف سرانه داروهای تزریقی در سال 4برابر میانگین جهانی است،این در حالی است که تزریقات، به تنهایی و جدای ازعوارض دارو، خود فرآیندی خطرآفرین است. آبسه، عفونت و ابتلا به بیماری های ویروسی ومیکروبی از عوارض تزریق هستند.
از سوی دیگر در میان مردم این تصور رایج وجود داردکه فرآورده های تزریقی به مراتب بهتر از داروهای خوراکی هستند، اما متخصصان با این نظر مخالفند و از تزریق به عنوان یک روش تهاجمی با خطر فوق العاده بالا نام میبرند که در سیستم درمان سرپایی ضرورتی ندارد و این روش را مخصوص درمان های اورژانس و یا زمانی که از راههای دیگر بویژه راه خوراکی نمیتوان استفاده نمود، می دانند. به اعتقاد اکثر کارشناسان، ناآگاهی جامعه و فرهنگ و باورهای غلط رایج در میان مردم،دلیل افزایش تجویز و مصرف دارو و استفاده بیش از حد راه تزریقی جهت مصرف دارو، نسبت به استانداردهای جهانی است . ویژگی بارز فرهنگ دارویی در ایران، مصرف بیش از اندازه داروهای تزریقی است که در مقایسه با کشورهایی که از لحاظ سطح بهداشتی مشابه کشور ماهستند، بسیار بالاتر است.
تزریق و رگ گیری، تعریف و تفاوتها
رگ های بدن که همان عروق می باشند و سیستم گردش خون را تشکیل می دهند کلاً به دو دسته عروق سیاهرگی و سرخرگی تقسیم می گردند. و تزریق از نوع وریدی منظور همان عروق سیاهرگی که در قسمتهای سطحی بدن در زیر پوست قرار دارند می باشد البته از قسمتهای مختلف بدن می توان رگ سیاهرگی انتخاب گردد و تزریق وریدی صورت گیرد ولی بهترین محل تزریق وریدی ورید Medianمی باشد که در قسمت داخلی آرنج دست قرار گرفته است.در تزریق عضلانی بهترین محل تزریق عضله سرینی ؛(کفلی ) بزرگ gluteus maximums در تزریق زیر جلدی بهترین محل زیر پوست بازو ماهیچه دلتوئید deltoidمی باشد.
تَزریقدر پزشکی به معنی روشی جهت وارد کردن داروهای مایع (آمپول) یا واکسنبه داخل بدن با استفاده از سرنگ و سرسوزن تیز است. عمل تزریق بجز سرنگ با وسایل دیگری همچون جت اینجکتور (اسپری زیر پوست بدون سوزن) نیز انجام میشود.
محلول تزریقیشکل مایع دارویی عاری از میکروب است که به وسیلهٔ سوزن به بدن انسان یا حیوان وارد میشود. تزریق جامد، گونهای از تزریق است که پس از حل کردن ماده جامد دارویی در آب تزریقی درست میشود.
محلول تزریق عاری از میکروب است وبه این معنی است که هیچ گونه میکروب، ویروس یا ماده ارگانیک که به وسیله میکروبها ساخته میشود در محلول تزریقی وجود ندارد.
در ایران، مصرف سرانه داروهای تزریقی در سال، چهار برابر میانگین جهانی است، این در حالی است که تزریق کردن، به تنهایی و جدای از عوارض دارو، خود فرآیندی خطرآفرین است
داروی تزریقی بهتر است یا خوراکی؟
شاید شما هم جزو افرادی باشید که معتقدند داروی تزریقی بهتر از نوع خوراکی است، چون سریع تر اثر می کند و باعث می شود روند درمان زودتر طی شود. اما واقعیت چنین نیست و هر بیماری ای برای درمان، نیاز به داروهای خاصی دارد که نوع تزریقی یا خوراکی دارو را پزشک تشخیص می دهد.
اصولا داروها به چند دسته ی کلی تقسیم می شوند و بسته به نوع بیماری، پزشک تشخیص می دهد که بیمار نیاز به داروی خوراکی دارد یا تزریقی.بعضی از داروها توسط روده جذب نمی شوند و باید با تزریق آمپول وارد بدن شوند. گاهی اوقات نیز دوز تجویزی دارو زیاد است مانند آنتی بیوتیک ها، که باید از طریق رگ جذب شوند و به همین دلیل تزریق، بهترین انتخاب است.اما در بسیاری از مواقع دارو باید به صورت شربت یا پودر حل شدنی در آب مصرف شود و داروی تزریقی در این مورد، بی فایده و حتی زیان آور است.
بیش از نیمی از عوارض به ثبت رسیده در مرکز ملی ثبت عوارض ناخواسته داروها( ADR ) ناشی از مصرف داروهای تزریقی بوده است و اکثر اوقات عوارض جانبی داروهای تزریقی نسبت به داروهای خوراکی بیشتر است و نباید به پزشک جهت تجویزداروی تزریقی اصرار کرد.
اثر بخشی داروهای تزریقی لزوماً بیشتر از داروهای خوراکی نیست.
بسیار دیده شده که فردی با تزریق یک ویتامین ساده یا خوردن یک قرص بدون تجویز پزشک، جان خود را از دست داده است.
داروهای تزریقی می توانند منجر به بروز عوارض خاصی از جمله آسیب به عصب در محل تزریق ، آسیب به عروق در محل تزریق ، آبسه یا سایر عوارض در محل تزریق خون مردگی و خونریزیهای زیر پوشتی ، ایجاد زخم و باقی ماندن جای آن در محل تزریق شود که با مصرف فرآورده های غیر تزریقی قابل پیشگیری است.
همچنین احتمال ابتلاء به بیماریهای عفونی همچون هپاتیتB ، هیپاتیتC و ایدز در میان بیماران ،کادر درمانی و عموم جامعه در اثر تزریق غیر ضروری افزایش می یابد و یکی از راههای پیشگیری از انتقال این بیماریها کاهش تجویز و مصرف غیر ضروری داروهای تزریقی می باشد.
از آنجا که داروی تزریقی سریعاً در خون پخش میشود، کنترل و درمان عوارض ناشی از داروهای تزریقی ، در بسیاری از موارد ، نسبت به سایر اشکال دارویی مشکل ترمی باشد.
به هنگام تزربق یک داروی تزریقی حتماً باید در رابطه با سابقه پیدایش عوارض در برخورد قبلی با سایر اشکال داروی مورد نظر اطلاع داشت، زیرا بروز مجدد آن عارضه می تواند کشنده و یا تهدید کننده حیات باشد.
استفاده خوراکی از داروها آسانتر از تزریق عضلانی است و در عین حال دردرمان بسیاری از بیماریها به همان اندازه مو ٔثر است. داروهای خوراکی باعث ایجادد درد یا گسستگی در سد پوستی بدن نمیشوند.
در مورد داروهای مشابه چه طور؟
در مورد داروهای مشابه، باز هم اولویت با داروی خوراکی است؛ مثلا اگر دارویی هم به صورت آمپول و هم به صورت قرص و کپسول موجود باشد، توصیه ما این است که بیمار حتی الامکان داروی خوراکی را مصرف کند، زیرا هر تزریقی می تواند یک واکنش به همراه داشته باشد و بروز حساسیت از جمله مهم ترین عوارض داروهای تزریقی است.
در صورت بروز حساسیت دارویی در قرص و کپسول و شربت، می توان مصرف آن را بلافاصله قطع کرد و یا حتی با شستشوی معده، دارو را از بدن خارج کرد، اما در صورت بروز حساسیت داروی تزریقی، اقدام خاصی نمی توان انجام داد.
بنابراین عوارض داروهای خوراکی بسیار کمتر از انواع تزریقی است و همواره در علم پزشکی توصیه می شود که از درمان های تزریقی کمتر استفاده شود.
چرا عده ای معتقدند که داروی خوراکی کم اثرتر از نوع تزریقی است؟
متاسفانه بسیاری از افراد بر این باورند که داروی خوراکی بی تاثیر است و فقط با تزریق آمپول، بیماری شان بهبود می یابد. حتی بیمارانی هم وجود دارند که با مراجعه به پزشک از او می خواهند که برای آنها داروی تزریقی تجویز کند و استدلال شان هم این است که داروی خوراکی بر بدن آنها تاثیری ندارد و به پزشکی که برایشان داروی تزریقی تجویز نکند، مجددا مراجعه نمی کنند؛ مگر اینکه حداقل یک قلم داروی تزریقی (مثلا ب- کمپلکس) در نسخه آنها وجود داشته باشد.
بر طبق نتایج مطالعات اخیر حدود یک سوم عوارض دارویی در کشور، ناشی از مصرف داروهای تزریقی است و سرانه مصرف این داروها در ایران بسیار بیشتر از میانگین جهانی است.
مصرف بی رویه دارو، یکی از مهمترین مشکلات بهداشتی و درمانی در کشور است که موجب افزایش هزینه های مختلف اعم از مالی و جانی شده است.
مصرف بی رویه این داروها مشکلات زیادی را در زمینه های مختلف همچون درمان بیماری ها به وجود آورده است، ضمن آنکه عوارض قابل توجه دارویی نیز بر مشکلات افزوده است.
ناآگاهی بسیاری از افراد جامعه از داروها و عوارض جانبی داروهای مختلف، ضعف اقدامات پیشگیری و کنترل عفونت، آگاهی ناکافی برخی از پزشکان و متخصصان در خصوص موارد لزوم دارو، و عدم نظارت بر توزیع دارو در داروخانه ها و نسخه های پزشکی، از جمله دلایل مصرف بی رویه و غیر منطقی داروها به ویژه آنتی بیوتیک ها و همچنین داروهای تزریقی است.
توجه به نکات زیر ضروری می باشد:
انجام تزریقات نیاز به شرایط محیطی مناسب و رعایت لزومات بهداشتی مانند استریلیزه کردن مکان تزریقات، برخورداری از تخصص لازم در این زمینه و گذراندن دورههای تئوری و عملی دارد.و ای امر هزینه تقبل شده توسط بیمار و سیستم بهداشتی را افزایش می دهد.
تزریق آمپول از جمله موارد پزشکی لازم بوده که باید زیر نظر پزشک و درمرکز بهداشتی انجام شود.
اکثر افراد در هنگام تزریقات از شدت ترس دچار افت فشار خون شده و این عکسالعمل بدن، شوکهای مقطعی رادر هنگام تزریقات به دنبال دارد.
شوکهای عضلانی مقطعی از عوارض تزریقات ناایمن است.
ایجاد حساسیت نسبت به نوع خاصی از داروها مانند پنیسیلین با وجود چندین نوبت استفاده فرد از داروهای فوق از جمله عوارض دیگر تزریقات ناایمن در منازل است.این نوع از داروها در صورت واکنش بدن و داشتن آلرژی از سوی افراد خطرات جبران ناپذیری از جمله مرگ را به دنبال داشته که باید با رعایت نکات فوق تزریق این قبیل داروها در مراکز بهداشتی انجام شود.
از جمله دیگر عوارض تزریقات ناایمن عدم تشخیص خرابی دارو از سوی افرادغیرمتخصص است.در بعضی از مواردداروها با گذشتن تاریخ انقضا یا رعایت نکردن شرایط محیطی لازم دچار خرابی شده وافراد با عدم تشخیص این مهم مشکلات جبران ناپذیری را برای خود ایجاد میکنند
از جمله داروهایی که در ایران بطور رایج بصورت غیر منطقی به شکل تزریقی مصرف میشود میتوان به موارد زیر اشاره نمود:
آنتی بیوتیک ها
پس از کشف پنیسیلین در اوایل دهه 1940 میلادی، «تزریق پنیسیلین» با بهبودچشمگیر برخی بیماریها همراه شد. از آن زمان تا به حال تزریق پنیسیلین به یکی ازنمادهای قدرتمند طب تبدیل شده است.
منافع مصرف تزریقی آنتیبیوتیکها احتمالاً محدود به شرایطی است که در آنهاحصول اطمینان از رسیدن دارو به بدن ضروری است. به عنوان مثال در مواردی که بیمارقادر به تحمل داروی خوراکی نیست (مثل تهوع یا عدم توانایی بلع) یا در موارد شک به پذیرش بیمار (به عنوان مثال به علت فراموشی یا عدم تمایل به مصرف دارو)، و نیز دربرخی بیماریهای خاص، استفاده از آنتیبیوتیکهای تزریقی مناسبتر است، اما به یادداشته باشیم که این تفکر که داروهای تزریقی قویتر هستند و تا ٔثیرات روانی بیشتریبه دنبال دارند به اثبات نرسیده است و دلیلی ناکافی برای انتخاب روش تزریقی به جای مصرف خوراکی آنتیبیوتیکها است که ارزانتر، بدون درد و با عوارض جانبی کمتری همراه است.
به عنوان مثال سفتریاکسون یک آنتی بیوتیک تزریقی است که عدم رعایت برخی نکات در تزریق این فرآورده از جمله تزریق سریع وریدی و همچنین تزریق در مراکزی که فاقد امکانات و تجهیزات سیستم احیا هستند موجب گردیده است که در صورت بروز واکنشهای شدید امکان کنترل و انجام اقدامات درمانی مناسب وجود نداشته باشد.
چند توصیه برای کاستن احتمال بروز عوارض خطرناک ناشی از مصرف سفتریاکسون:
1. از تجویز دارو در مواردی مانند سرماخوردگی و مواردی که از جمله موارد مصرف تایید شده این فرآورده نیست اکیداً خودداری شود. همچنین از جایگزین نمودن فرم تزریقی آنتی بیوتیکها در مواردی که اشکال خوراکی موثر و قابل تجویز هستند جداً پرهیز شود.
2. توصیه میشود قبل از تزریق سفتریاکسون سابقه حساسیت فرد به سفالوسپورینها و پنی سیلینها بررسی شود. مصرف دارو در افراد حساس به سایر سفالوسپورینها ممنوع بوده و در افراد حساس به پنی سیلین نیز تنها در صورت ضرورت و عدم امکان استفاده از سایر داروها تزریق باید با احتیاط فراوان صورت پذیرد.
3. با توجه به یافته های جدید سازمان غذا و دارو امریکاFDAو گزارش مرگ ناشی از مصرف همزمان سفتریاکسون با فرآورده های حاوی کلسیم، مصرف همزمان سفتریاکسون با محلولها و یا فرآورده های حاوی کلسیم حتی بصورت تزریق از رگهای متفاوت ممنوع بوده و مصرف محلولها و فرآورده های حاوی کلسیم تا 48 ساعت پس از آخرین دوز سفتریاکسون نیز در تمام گروههای سنی ممنوع می باشد.
4. با توجه به تاثیر سرعت تزریق سفتریاکسون بر میزان وقوع و کنترل عوارض آن توصیه میشود از تزریق سریع وریدی جلوگیری بعمل آمده و تزریق سفتریاکسون در محلول مناسب حداقل 15 الی 30 دقیقه به طول انجامد.
5. تزریق دارو بایستی صرفاً توسط افراد مجرب و در مراکز مجهز به سیستم احیا انجام گیرد.
6. با توجه به توانایی سفتریاکسون در جابجایی بیلی روبین از محل اتصال آن به آلبومین پلاسما و احتمال بروز انسفالوپاتی ناشی از افزایش سطح بیلی روبین، مصرف سفتریاکسون در نوزادان مبتلا به هایپربیلی روبینمیا (بویژه نوزادان نارس) ممنوع می باشد.
داروهای ضد حساسیت بویژه کورتونها:
مطالعات متعدد دربار ه مقایسه تزریق عضلانی کورتونها با مصرف خوراکی آنهاتفاوت معنیداری در پیامد بیماریها نشان ندادهاند، از طرفی مصرف خوراکی کورتونهامشکلاتی مثل درد، اضطراب و هزینههای مربوط به تزریق دارو را به دنبال ندارد ومعمولا به خوبی از سوی بیماران در هر گروه سنی تحمل میشود و دارای عوارض جانبی کمتر یا ملایمتری است.
ویتامین ب12 وب کمپلکس:
یکی از موارد رایج در میان اغلب مردم و نسخه برخی از پزشکان، تزریق هفتگی ب12و ب کمپلکس است، اما بهتر است بدانیم کمبود ویتامین ب 12 چندان شایع نیست و درافرادی که رژیم غذایی متعادل شامل گوشت، تخم مرغ ، ماهی، شیر و دیگر فرآورده هایلبنی دارند، میزان نیاز روزانه آنها به این ویتامین برطرف شده است و دیگر نیازی به مصرف مکمل ویتامین ب12 ندارند و تزریق هفتگی ب12 کاری بس بیهوده و گاهاً مضر است. کمبود این ویتامین در افرادی اتفاق می افتد که به مدت طولانی گوشت مصرف ننموده اند( مثل افرادی که رژیم گیاه خواری دارند) یا قسمتی از معده آنها برداشته شده است ویاافرادی که مصرف طولانی مدت داروهای مهارکننده ترشح اسید معده را داشته اند که دراینصورت طبق صلاحدید پزشک شکل تزریقی آن تجویز میگردد. در صورت کمبود بقیه ویتامینهای خانواده ب نیز که البته تشخیص آن بعهده پزشک است ، میتوان از شکل خوراکی ویتامین ب کمپلکس بهره جست.
مسکن ها:
یکی دیگر از دستجات دارویی که در بسیاری از موارد بطور غلط به شکل تزریقی تجویز میشود داروهای مسکن است، این موضوع بحدی بوده که باعث شده در اثر مصرف بیش ازحد آنها بویژه در مورد دیکلوفناک، عوارض نسبتاً نادر شکل تزریقی دارو با شیوع درخور توجهی بصورت فلج پا در ایران مشاهده شود و در نهایت برای جلوگیری از این عارضه توزیع داروهای مسکن تزریقی فقط محدود به بیمارستانها و در مانگاهها شود، حال آنکه در این باره نیز در مواردی که مسکن های خوراکی در دسترس است و بیمار قادر به مصرف خوراکی آنهاست استفاده از روش تزریقی جایز نمی باشد و جز در مواردی که بیمار مبتلابه درد حاد میباشد روش تزریقی جایز نبوده و هزینه و خطرات احتمالی بیشتری دارد.
نتیجه گیری:
جز در موارد استثنا، هیچ یافته قطعی مبنی بر اینکه روش تزریقی بر مصرف خوراکی داروها ارجحیت دارد، وجود ندارد بلکه معایبی چون درد، احتمال ورود اتفاقی سوزن به بدن، امکان انتقال عفونت، هزینه درمانی بالا، نیاز به افراد کارشناس جهت تزریق، عدم امکان حذف دارو در صورت تزریق بیش از حد، ایجاد آبسه در محل تزریق و... را نیزدارد.
بهتر است بدانیم که داروهای تزریقی برای زمانهایی است که اثر سریع درمانی ضروری است، یا بیمار قادر به مصرف داروی خوراکی نیست، یا مواردی که دارو در صورت مصرف از راه خوراکی از بین رفته و بی اثر میشود ویا از دستگاه گوارش قابل جذب نمی باشد و استفاده از آن در سایر موارد چندان موجه ومنطقی نیست.
پس از آماده سازی وسایل، پرستار به بررسی ورید های بیمار جهت انتخاب ورید مناسب می کند و معمولا عروق دست و ساعد مناسب هستند. استفاده از عروق پا به غیر از اطفال به علت خطر ترومبوفلبیت توصیه نمی شود. پرستار باید موارد ممنوع و ملاحظات را در نظر بگیرید. بیماران مسن یا خیلی جوان به علت دارا بودن ورید های شکننده از رگ گیری در محل هایی که احتمال پارگی رگ وجود دارد مثل پشت دست، خودداری شود. رگ گیری در مناطقی که علائمی از عفونت ، التهاب، نشت و ترومبوز وجود دارد، ممنوع است و علائم محل عفونت شامل قرمزی، تندرنس، تورم، و گرمی در لمس است و شاید ترشح وجود داشته باشد. از محل عفونی رگ گرفته نشود، زیرا می تواند سبب ورود عفونت به داخل خون گردد. همچنین از رگ گیری در اندام هایی که دارای فیستول گرافت و یا تحت ماستکتومی خودداری شود. از نقاط پایین تر جهت رگ گیری استفاده کنید.
یک تکنیک جهت سوراخ کردن ورید با سوزن فلزی تیز یا آنژیوکت می باشد. کاتتر های ورید مرکزی مثل تحت ترقوه و اجوف فوقانی جهت تزریق حجم زیادی از مایع، TPN یا دارو های تحریک کننده استفاده می شوند. کاتتر های ورید محیطی توسط پرستار کار گذاشته می شوند، در حالی که کاتتر عروق بزرگ توسط پزشک انجام می شود، ولی در همه ی موارد پرستار مسئول نگهداری و مواظبت از آنها می باشد. زمانی که ورید ها شکننده یا کلاپس هستند و رگ گیری مشکل است اما جهت حفظ جان بیمار رگ گیری لازم است، افراد با تجربه بهتر اقدام به رگ گیری می کنند. اهداف عمده شامل خون گیری، تجویز دارو، شروع انفوزیون و تزریق ماده رادیو اکتیو می باشد.
– قبل از شروع رگ گیری باید ست تجویز را آماده کنیم. پنبه ی آغشته به الکل، دستکش یک بار مصرف، تورنیکت در صورت نیاز از تخته و پوشش محافظ استفاده شود تا مچ با بازو روی مفصل محکم شود.
– بیمار را در وضعیت راحت قرار داده، وسایل را بر روی میز قرار دهید، میز باید تمیز باشد تا از آلودگی جلوگیری شود. باید تمام پروسه استریل باشد. باید به تاریخ مصرف وسایلی که می خواهیم برای بیمار استفاده کنیم، دقت نماییم. ست تزریق را با رعایت استریل باز کنید.
– از دستکش، محافظ چشم و ماسک استفاده کنید. ورید مناسب را انتخاب کنید. و تورنیکت را ۱۰-۱۵ سانتی متر بالاتر از محلی که می خواهید رگ بگیرید قرار دهید. نبض رادیال را چک کنید، چون نباید جریان خون وریدی قطع شود. مناسب ترین ورید برای بزرگسالان، ورید های سفالیک، بازیلیک، حفره آرنج است.
– بهتر است برای رگ گیری از محل پایین تر و دست غالب بیمار استفاده شود زیرا دست رسی به دیگر عروق را در مراحل بعد آسان تر می کند.
محل های مناسب رگ گیری در پشت دست
با نحوه صحیح رگ گرفتن آشنا شوید+تصاویر
محل های مناسب رگ گیری در ساعد دست
با نحوه صحیح رگ گرفتن آشنا شوید+تصاویر
از لمس نقاط دردناک اجتناب کنید. از ورید مناسب و بزرگ برای کاتتر مخصوص آن استفاده شود. محلی انتخاب شود که مانع حرکت بیمار نشود. از بیمار بخواهید دست خود را مشت کند تا ورید متسع شود.
از رگ گیری در محل پایین تر از محل قبل از محل کاتتر قبلی خودداری شود. زیرا باعث نشت مواد از این محل وجود دراد. ابتدا محل را با آب و صابون خوب بشوئید، در صورتی که موی دست بلند است، کوتاه نمایید. کاتتر را با زاویه ی ۱۰- ۳۰ درجه وارد رگ کنید. اگر داخل رگ بود، خون وارد آنژیوکت شده و باید زاویه ورود آنژیوکت را کم کنید. با فشار حدود ۳ سانتی متر بالای محل رگ با استفاده از دست غیر غالب، کاتتر را فیکس و ثابت کنید و سپس تورنیکت را شل کنید و سر سوزن را بیرون بکشید و از گذاشتن مجدد درپوش سر سوزن خودداری کنید.
با چسب مناسب آنژیوکت را فیکس کنید تا حرکت نکند. سر سوزن را در داخل جعبه ی مخصوص دفع قرار دهید. دستکش را خارج کنید.
در رگ گیری نوزادان باید فرد مهارت لازم در بالغین را داشته باشد تا در نوزادان بگیرد. زیرا در نوزادان بدلیل ادم کلی که در بافت ها وجود دارد و بخاطر پف آلوده بودن نوزادان گرفتن رگ در آنها دشوار است و باید از لحاظ آناتومی آشنایی کامل از آنها داشته باشیم.
نکات قابل توجه در تزریق
– قبل از وارد کردن سوزن از بیمار بخواهید خود را شل نماید و عضله محل با انگشتان دست دیگر گرفته و کمی بر آمده شود.
– در برخی از موارد موقع تزریق ممکن است سر سوزن از کلاهک (hub) کنده شود. لذا بهتر است کمی از سر سوزن در خارج از پوست باقی بماند.
– هر چه دارو آهسته تزریق شود درد و ریسک بعضی عوارض کمتر خواهد بود.
– برای تزریق داروهای روغنی (نظیر برخی از ویتامین ها ) و کریستالی (نظیر پنی سیلین) بهتر است از سر سوزن های بزرگتر استفاده شود.
– از آنجائیکه سوراخ سر سوزن یکطرفه است لذا در مواردی که حجم دارو زیاد است بهتر است در حین تزریق دارو سر سوزن چرخانده شود.
– گنجایش سریع عضله دلتوئید حداکثر ۲ml و سرین حدود ۵ml است و تزریق بیش از این میزان با درد و ناراحتی نسبتا شدید (و گاهی آبسه استریل) همراه خواهد بود و در چنین مواردی (نظیر تزریق متوکاربامول) دارو بایستی بطور منقسم در دو طرف تزریق شود.
– برخی از بیماران در موقع تزریق دجار شوک وازوواگال می شوند. لذا در موقع تزریق بایستی بیمار دراز کشیده باشد.
این وبلاگ جهت ارائه خدمات ویزیت پزشک و پرستار و تزریق سرم و پانسمان و تزریق امپول و تعویض سوند ادراری و معده و رادیولوژی و سونوگرافی در منزل کلیه مناطق تهران بدون تعطیلی ۲۴ ساعته تماس با 66387572 و 66382539 در دسترس است